Święta w Niemczech – dni wolne, tradycje i różnice między landami

Święta w Niemczech stanowią połączenie tradycji religijnych, wydarzeń historycznych oraz zwyczajów charakterystycznych dla poszczególnych regionów kraju. Niemiecki kalendarz świąteczny może początkowo wydawać się skomplikowany, ponieważ nie wszystkie dni wolne obowiązują na terenie całego państwa. Część świąt obchodzona jest we wszystkich krajach związkowych, natomiast inne mają status dnia ustawowo wolnego wyłącznie w określonych landach, miastach albo gminach.

Różnice wynikają z federalnego ustroju Niemiec, historii poszczególnych regionów oraz ich tradycji wyznaniowych. W landach o silnych wpływach katolickich występuje zwykle więcej świąt religijnych niż w regionach o przewadze tradycji protestanckiej. Dodatkowe dni wolne można spotkać między innymi w Bawarii, Badenii-Wirtembergii, Kraju Saary, Saksonii, Turyngii, Berlinie czy Brandenburgii.

Dla osoby planującej podróż, przeprowadzkę, pracę albo prowadzenie działalności gospodarczej znajomość niemieckiego kalendarza ma znaczenie praktyczne. W dni ustawowo wolne większość sklepów, urzędów, szkół i przedsiębiorstw jest zamknięta. Komunikacja publiczna może kursować według świątecznego rozkładu, a niektóre usługi działają w ograniczonym zakresie.

Jednocześnie święta w Niemczech nie ograniczają się do oficjalnych dni wolnych. Ważną rolę odgrywają również tradycje bożonarodzeniowe, karnawał, dożynki, Oktoberfest, jarmarki, lokalne festyny i wydarzenia historyczne. Nie wszystkie mają status święta państwowego, ale często wpływają na rytm życia całych miast i regionów.

Święta w Niemczech a federalny podział kraju

Niemcy są republiką federalną składającą się z 16 krajów związkowych, nazywanych landami. Każdy z nich posiada własne kompetencje w wybranych dziedzinach, między innymi w zakresie prawa dotyczącego części świąt ustawowych.

Oznacza to, że osoba mieszkająca w Monachium może mieć inny kalendarz dni wolnych niż mieszkaniec Berlina, Hamburga, Drezna czy Kolonii. Niektóre różnice dotyczą całych landów, inne wyłącznie określonych obszarów.

Najbardziej rozbudowany kalendarz świąteczny występuje zazwyczaj w południowych i zachodnich regionach o silnych tradycjach katolickich. W północnych Niemczech liczba ustawowych dni wolnych może być mniejsza.

Święta ogólnokrajowe

Do świąt obowiązujących we wszystkich krajach związkowych należą:

• Nowy Rok,
• Wielki Piątek,
• Poniedziałek Wielkanocny,
• Święto Pracy,
• Wniebowstąpienie Pańskie,
• Poniedziałek Zielonoświątkowy,
• Dzień Jedności Niemiec,
• pierwszy dzień Bożego Narodzenia,
• drugi dzień Bożego Narodzenia.

Daty części z tych świąt są stałe, natomiast święta związane z Wielkanocą i Zielonymi Świątkami mają charakter ruchomy.

Święta regionalne

Do najważniejszych regionalnych dni wolnych należą między innymi:

• Święto Trzech Króli,
• Międzynarodowy Dzień Kobiet,
• Boże Ciało,
• Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny,
• Światowy Dzień Dziecka,
• Dzień Reformacji,
• Wszystkich Świętych,
• Dzień Pokuty i Modlitwy,
• Augsburskie Święto Pokoju.

Status każdego z tych dni zależy od landu, a w szczególnych przypadkach również od struktury wyznaniowej konkretnej gminy.

Dlaczego niemieckie landy mają różne święta

Różnice w kalendarzu wynikają przede wszystkim z historii religijnej Niemiec. Reformacja, podziały wyznaniowe oraz rozwój poszczególnych księstw pozostawiły trwały ślad w kulturze regionów.

Południowe landy, takie jak Bawaria i Badenia-Wirtembergia, zachowały więcej katolickich świąt. W landach północnych i wschodnich większe znaczenie mają tradycje protestanckie, w tym Dzień Reformacji.

Współczesne różnice wynikają również z decyzji politycznych poszczególnych krajów związkowych. Przykładem jest Międzynarodowy Dzień Kobiet, który uzyskał status święta ustawowego w wybranych landach, ale nie obowiązuje w całym kraju.

Znaczenie tradycji katolickiej

W regionach katolickich dniami wolnymi mogą być Boże Ciało, Wszystkich Świętych, Święto Trzech Króli czy Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny.

Niektóre z tych świąt wiążą się z procesjami, uroczystymi nabożeństwami oraz lokalnymi zwyczajami. Szczególnie widoczne jest to w mniejszych miejscowościach Bawarii, Badenii-Wirtembergii, Hesji, Nadrenii-Palatynatu, Nadrenii Północnej-Westfalii i Kraju Saary.

Znaczenie tradycji protestanckiej

W landach o silnych wpływach protestanckich szczególne znaczenie ma Dzień Reformacji obchodzony 31 października. Upamiętnia on wydarzenia związane z działalnością Marcina Lutra i początkiem reformacji.

W Saksonii ustawowym dniem wolnym pozostaje również Dzień Pokuty i Modlitwy. Jest to jeden z nielicznych przykładów święta obowiązującego tylko w jednym kraju związkowym.

Nowy Rok w Niemczech

Nowy Rok, czyli Neujahr, obchodzony jest 1 stycznia i stanowi dzień wolny na terenie całego kraju. Jest zwieńczeniem sylwestrowych uroczystości, które w Niemczech nazywane są Silvester.

W nocy z 31 grudnia na 1 stycznia organizowane są prywatne przyjęcia, wydarzenia miejskie, koncerty i pokazy fajerwerków. Szczególnie znane są uroczystości odbywające się w Berlinie, gdzie okolice Bramy Brandenburskiej przyciągają wielu uczestników.

Niemieckie zwyczaje sylwestrowe

Jednym z charakterystycznych elementów niemieckiego Sylwestra jest wspólne oglądanie brytyjskiego skeczu telewizyjnego „Dinner for One”. Choć materiał powstał w języku angielskim, stał się ważną częścią niemieckiej tradycji noworocznej.

Popularne są także:

• składanie życzeń „Guten Rutsch” przed północą,
• toast winem musującym,
• wręczanie symboli szczęścia,
• figurki świnek, kominiarzy i czterolistnych koniczyn,
• przygotowywanie raclette albo fondue.

Po północy Niemcy składają sobie życzenia słowami „Frohes neues Jahr”, czyli „Szczęśliwego Nowego Roku”.

Nowy Rok jako dzień odpoczynku

1 stycznia większość sklepów pozostaje zamknięta. Działają przede wszystkim wybrane stacje benzynowe, punkty na dworcach, lotniskach oraz apteki pełniące dyżur.

Dzień ten ma zwykle spokojny, rodzinny charakter. Wiele osób odpoczywa po sylwestrowej nocy albo wybiera się na spacer.

Święto Trzech Króli w Niemczech

Święto Trzech Króli, czyli Heilige Drei Könige, przypada 6 stycznia. Nie jest dniem wolnym na terenie całych Niemiec. Ustawowy charakter ma przede wszystkim w Badenii-Wirtembergii, Bawarii i Saksonii-Anhalt.

Święto nawiązuje do przybycia mędrców ze Wschodu do Betlejem. W tradycji niemieckiej ważną rolę odgrywają tak zwani Sternsinger, czyli dzieci przebrane za Trzech Króli.

Sternsinger i oznaczanie domów

Grupy dzieci odwiedzają domy, śpiewają kolędy i zbierają pieniądze na cele dobroczynne. Nad drzwiami zapisują kredą litery i cyfry, na przykład:

20C+M+B26

Litery bywają kojarzone z imionami Kacper, Melchior i Baltazar, ale oznaczają również łacińskie błogosławieństwo „Christus mansionem benedicat”, czyli „Niech Chrystus błogosławi ten dom”.

Zwyczaj jest szczególnie popularny w katolickich regionach Niemiec.

Wielkanoc w Niemczech

Wielkanoc, czyli Ostern, jest jednym z najważniejszych okresów świątecznych w niemieckim kalendarzu. Wiąże się zarówno z religijnymi uroczystościami, jak i z licznymi zwyczajami rodzinnymi.

Okres wielkanocny obejmuje kilka dni o różnym statusie. Wielki Piątek i Poniedziałek Wielkanocny są świętami ustawowymi w całych Niemczech. Niedziela Wielkanocna jest niedzielą i z tego powodu pozostaje dniem wolnym, choć jej formalne znaczenie w prawie landowym może być różnie określane.

Wielki Piątek

Wielki Piątek, czyli Karfreitag, ma w Niemczech szczególny charakter. Jest dniem upamiętniającym ukrzyżowanie Jezusa Chrystusa i obowiązuje jako dzień wolny w całym kraju.

W wielu landach jest zaliczany do tak zwanych cichych świąt. Oznacza to, że obowiązują ograniczenia dotyczące głośnych imprez, zabaw tanecznych i niektórych wydarzeń rozrywkowych.

Zakres ograniczeń zależy od przepisów danego landu. Mogą one obejmować kluby, dyskoteki, koncerty i publiczne wydarzenia sportowe lub rozrywkowe.

Niedziela Wielkanocna

Niedziela Wielkanocna, czyli Ostersonntag, jest dniem rodzinnych spotkań, uroczystych posiłków i poszukiwania pisanek.

W wielu domach dzieci szukają jajek, słodyczy oraz drobnych prezentów ukrytych przez wielkanocnego zająca. Symbol zająca, określanego jako Osterhase, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów niemieckiej Wielkanocy.

Poniedziałek Wielkanocny

Poniedziałek Wielkanocny, czyli Ostermontag, jest dniem ustawowo wolnym w całych Niemczech. Wiele rodzin wykorzystuje go na spotkania, spacery albo krótkie wyjazdy.

W niektórych regionach zachowały się lokalne procesje, pochody konne i zwyczaje religijne.

Niemieckie tradycje wielkanocne

Wielkanoc w Niemczech kojarzy się z kolorowymi jajkami, dekorowanymi gałązkami, zającem, ogniskami i wiosennymi jarmarkami.

Ostereier, czyli pisanki

Jajka są malowane, zdobione i zawieszane na gałązkach. Dekoracje przypominające niewielkie drzewka wielkanocne określa się jako Osterbaum lub Ostereierbaum.

Popularne są zarówno prawdziwe wydmuszki, jak i ozdoby wykonane z drewna, szkła, ceramiki czy tworzyw sztucznych.

Osterfeuer

W wielu regionach organizowane są wielkanocne ogniska, nazywane Osterfeuer. Zwyczaj ten ma korzenie przedchrześcijańskie i symbolizuje nadejście wiosny, światło oraz odrodzenie.

Obecnie ogniska są często wydarzeniami lokalnymi, wokół których spotykają się mieszkańcy miejscowości.

Wielkanocny zając

Osterhase przynosi dzieciom jajka i słodycze. Rodzice ukrywają je w domu, ogrodzie lub parku, a dzieci rozpoczynają poszukiwania w niedzielny poranek.

Wielkanocne potrawy

Na niemieckich stołach mogą pojawiać się:

• pieczona jagnięcina,
• potrawy z jajek,
• szparagi,
• drożdżowe wypieki,
• ciasta w kształcie baranka,
• chleb wielkanocny,
• sałatki i dania wiosenne.

Dokładne menu zależy od regionu i tradycji rodzinnej.

Święto Pracy w Niemczech

Święto Pracy, czyli Tag der Arbeit, obchodzone jest 1 maja i stanowi dzień wolny na terenie całych Niemiec.

Święto wiąże się z historią ruchu robotniczego, prawami pracowniczymi i działalnością związków zawodowych. W wielu miastach organizowane są demonstracje, przemówienia i wydarzenia społeczne.

Majowe tradycje

1 maja nie ma wyłącznie politycznego charakteru. W wielu regionach jest również dniem festynów, pikników i tradycyjnych obchodów wiosennych.

W Bawarii i innych częściach południowych Niemiec ważną rolę odgrywa stawianie drzewka majowego, czyli Maibaum. Jest to wysoki, udekorowany pień ustawiany na głównym placu miejscowości.

Wokół drzewka organizowane są:

• tańce,
• koncerty,
• lokalne festyny,
• spotkania mieszkańców,
• konkursy i zabawy.

Noc Walpurgii

Noc z 30 kwietnia na 1 maja nazywana jest Walpurgisnacht. Szczególnie znane obchody odbywają się w górach Harz.

W tradycji ludowej noc była kojarzona z czarownicami, magią i nadejściem wiosny. Współcześnie organizowane są parady, przebierane imprezy i wydarzenia turystyczne.

Wniebowstąpienie Pańskie i Dzień Ojca

Wniebowstąpienie Pańskie, czyli Christi Himmelfahrt, przypada 40 dni po Niedzieli Wielkanocnej i zawsze obchodzone jest w czwartek. Jest świętem ustawowym na terenie całych Niemiec.

Dzień ma znaczenie religijne, ale jednocześnie jest kojarzony z niemieckim Dniem Ojca, określanym jako Vatertag albo Herrentag.

Vatertag w Niemczech

W wielu regionach grupy mężczyzn organizują piesze lub rowerowe wycieczki. Często ciągną za sobą niewielkie wózki z jedzeniem i napojami.

Tradycja nie zawsze ma rodzinny charakter typowy dla Dnia Ojca w innych krajach. Bywa raczej okazją do spotkania w gronie znajomych i spędzenia czasu na świeżym powietrzu.

Współcześnie coraz więcej rodzin wykorzystuje ten dzień po prostu na wspólny wyjazd lub wypoczynek. Ponieważ święto przypada w czwartek, piątek bywa wykorzystywany jako dzień pomostowy, czyli Brückentag.

Zielone Świątki w Niemczech

Zielone Świątki, czyli Pfingsten, są ważnym świętem chrześcijańskim obchodzonym 50 dni po Wielkanocy.

Poniedziałek Zielonoświątkowy, nazywany Pfingstmontag, jest ustawowym dniem wolnym w całych Niemczech.

Zielonoświątkowy weekend

Dzięki wolnemu poniedziałkowi wiele osób planuje trzydniowy wyjazd. Popularne są podróże, festiwale, spotkania rodzinne i wydarzenia plenerowe.

W niektórych landach okres zielonoświątkowy łączy się również z feriami szkolnymi, choć terminy wakacji i przerw edukacyjnych zależą od kraju związkowego.

Regionalne tradycje

W poszczególnych regionach organizowane są procesje, festyny, pochody i tradycyjne zawody. Zwyczaje zielonoświątkowe mają często lokalny charakter i mogą się znacznie różnić.

Boże Ciało w Niemczech

Boże Ciało, czyli Fronleichnam, obchodzone jest w czwartek po uroczystości Trójcy Świętej. Nie jest świętem ogólnokrajowym.

Dzień wolny obowiązuje przede wszystkim w landach o silnej tradycji katolickiej, takich jak:

• Badenia-Wirtembergia,
• Bawaria,
• Hesja,
• Nadrenia Północna-Westfalia,
• Nadrenia-Palatynat,
• Kraj Saary.

W wybranych częściach innych landów święto może mieć charakter lokalny.

Procesje Bożego Ciała

W wielu miejscowościach odbywają się uroczyste procesje. Uczestnicy przechodzą ulicami, zatrzymując się przy przygotowanych ołtarzach.

Trasy mogą być ozdobione:

• kwiatami,
• zielonymi gałązkami,
• flagami,
• religijnymi obrazami,
• dywanami kwiatowymi.

W małych miejscowościach uroczystość bywa ważnym wydarzeniem społecznym, angażującym parafie, stowarzyszenia i mieszkańców.

Długi weekend

Boże Ciało zawsze przypada w czwartek. Wiele osób bierze urlop w piątek, tworząc czterodniowy weekend. Z tego powodu terminy noclegów i transportu mogą być bardziej oblegane.

Augsburskie Święto Pokoju

Augsburskie Święto Pokoju, czyli Augsburger Hohes Friedensfest, obchodzone jest 8 sierpnia. Jest to wyjątkowe święto ustawowe obowiązujące wyłącznie na terenie miasta Augsburg.

Upamiętnia przywrócenie praw religijnych protestantom po wojnie trzydziestoletniej. Ma charakter historyczny, religijny i społeczny.

Augsburg wyróżnia się dzięki temu dodatkowym dniem wolnym, którego nie mają nawet mieszkańcy pozostałych części Bawarii.

Współczesny charakter święta

Obchody koncentrują się na:

• pokoju,
• tolerancji,
• dialogu międzyreligijnym,
• prawach człowieka,
• współpracy społecznej.

Organizowane są koncerty, debaty, wydarzenia edukacyjne, nabożeństwa i spotkania mieszkańców.

Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny

Święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, czyli Mariä Himmelfahrt, przypada 15 sierpnia.

Jest dniem wolnym w Kraju Saary oraz w tych gminach Bawarii, w których liczba mieszkańców wyznania katolickiego jest większa niż liczba mieszkańców wyznania ewangelickiego.

Oznacza to, że nawet na obszarze jednego landu status tego dnia może zależeć od konkretnej gminy.

Kräuterweihe

Jednym z tradycyjnych zwyczajów jest święcenie bukietów ziół, określane jako Kräuterweihe.

Bukiety mogą zawierać lokalne rośliny lecznicze, kwiaty i zboża. Po poświęceniu przechowuje się je w domach jako symbol ochrony i błogosławieństwa.

Światowy Dzień Dziecka jako święto regionalne

Światowy Dzień Dziecka, czyli Weltkindertag, przypada 20 września. W Turyngii ma status ustawowego dnia wolnego.

Święto podkreśla prawa dzieci, znaczenie edukacji, bezpieczeństwa i ochrony najmłodszych.

W innych landach dzień może być obchodzony poprzez wydarzenia szkolne, rodzinne i społeczne, ale nie jest ustawowo wolny.

Dzień Jedności Niemiec

Dzień Jedności Niemiec, czyli Tag der Deutschen Einheit, obchodzony jest 3 października. Jest świętem narodowym i dniem ustawowo wolnym na terenie całego kraju.

Upamiętnia formalne zjednoczenie Republiki Federalnej Niemiec i Niemieckiej Republiki Demokratycznej w 1990 roku.

Znaczenie 3 października

Święto symbolizuje zakończenie powojennego podziału kraju. Jest związane z wydarzeniami, które doprowadziły do upadku muru berlińskiego oraz ponownego zjednoczenia Niemiec.

W przeciwieństwie do wielu innych świąt niemieckich nie ma charakteru religijnego.

Oficjalne obchody

Centralne uroczystości odbywają się co roku w innym kraju związkowym. Gospodarzem jest zazwyczaj land sprawujący przewodnictwo w Bundesracie.

Program może obejmować:

• uroczystości państwowe,
• przemówienia,
• nabożeństwo ekumeniczne,
• koncerty,
• festyny obywatelskie,
• prezentacje niemieckich landów.

W Berlinie ważnymi miejscami pamięci pozostają Brama Brandenburska, Reichstag i pozostałości muru berlińskiego.

Dzień Reformacji

Dzień Reformacji, czyli Reformationstag, obchodzony jest 31 października. Upamiętnia początek reformacji związanej z działalnością Marcina Lutra.

Dzień jest świętem ustawowym przede wszystkim w landach północnych i wschodnich:

• Brandenburgii,
• Bremie,
• Hamburgu,
• Meklemburgii-Pomorzu Przednim,
• Dolnej Saksonii,
• Saksonii,
• Saksonii-Anhalt,
• Szlezwiku-Holsztynie,
• Turyngii.

Marcin Luter i reformacja

Według tradycji 31 października 1517 roku Marcin Luter ogłosił swoje 95 tez dotyczących praktyk Kościoła. Wydarzenie to stało się symbolem początku reformacji.

Szczególne znaczenie mają miejsca związane z Lutrem, takie jak Wittenberga, Eisenach czy Erfurt.

Reformacja a Halloween

Dzień Reformacji przypada w tym samym terminie co Halloween. W większych miastach zwyczaje związane z Halloween są coraz popularniejsze, szczególnie wśród dzieci i młodzieży.

W landach protestanckich 31 października zachowuje jednak również religijny i historyczny charakter.

Wszystkich Świętych w Niemczech

Wszystkich Świętych, czyli Allerheiligen, przypada 1 listopada. Jest ustawowym dniem wolnym w landach o silnych tradycjach katolickich:

• Badenii-Wirtembergii,
• Bawarii,
• Nadrenii Północnej-Westfalii,
• Nadrenii-Palatynacie,
• Kraju Saary.

Dzień ma charakter religijny i refleksyjny.

Odwiedzanie cmentarzy

Rodziny odwiedzają groby bliskich, zapalają znicze i składają kwiaty. Na cmentarzach odbywają się nabożeństwa i procesje.

W przeciwieństwie do Polski tradycja masowego odwiedzania grobów może być mniej intensywna i bardziej regionalnie zróżnicowana.

Ciche święto

W niektórych landach Wszystkich Świętych jest objęte dodatkowymi ograniczeniami dotyczącymi imprez rozrywkowych. Szczegóły wynikają z lokalnych przepisów.

Dzień Pokuty i Modlitwy

Dzień Pokuty i Modlitwy, czyli Buß- und Bettag, jest protestanckim świętem obchodzonym w środę przed ostatnią niedzielą roku kościelnego.

Obecnie ustawowym dniem wolnym pozostaje przede wszystkim w Saksonii. W innych landach dzień może mieć znaczenie religijne, ale pracownicy zwykle nie otrzymują z jego powodu wolnego.

Charakter święta

Dzień służy refleksji, modlitwie i rozważaniu odpowiedzialności człowieka. W kościołach protestanckich odbywają się nabożeństwa.

W niektórych regionach uczniowie mogą mieć wolne lub specjalnie zorganizowane zajęcia, mimo że rodzice normalnie pracują.

Boże Narodzenie w Niemczech

Boże Narodzenie, czyli Weihnachten, należy do najważniejszych i najbardziej rozbudowanych okresów świątecznych w Niemczech.

Oficjalnymi dniami ustawowo wolnymi są:

• 25 grudnia – pierwszy dzień Bożego Narodzenia,
• 26 grudnia – drugi dzień Bożego Narodzenia.

24 grudnia, czyli Wigilia, formalnie nie jest ogólnokrajowym świętem ustawowym. W praktyce wiele firm, urzędów i sklepów pracuje krócej, a część pracowników korzysta z urlopu.

Adwent w Niemczech

Przygotowania rozpoczynają się wraz z Adwentem. W domach pojawiają się wieńce adwentowe z czterema świecami. W każdą kolejną niedzielę zapalana jest następna świeca.

Dzieci otrzymują kalendarze adwentowe zawierające 24 okienka. W środku mogą znajdować się czekoladki, zabawki, kosmetyki, herbaty albo drobne zadania.

Jarmarki bożonarodzeniowe

Jedną z najbardziej znanych niemieckich tradycji są jarmarki bożonarodzeniowe, określane jako Weihnachtsmarkt albo Christkindlmarkt.

Odbywają się w wielu miastach i mniejszych miejscowościach. Do najbardziej znanych należą jarmarki w:

• Norymberdze,
• Dreźnie,
• Kolonii,
• Monachium,
• Lipsku,
• Hamburgu,
• Berlinie,
• Stuttgarcie,
• Frankfurcie nad Menem.

Na jarmarkach sprzedawane są ozdoby, rękodzieło, słodycze, pieczone migdały, kiełbaski i grzane wino.

Glühwein i świąteczne przysmaki

Glühwein to podgrzewane wino z przyprawami. Dostępne są również wersje bezalkoholowe, często nazywane Kinderpunsch.

Do popularnych produktów świątecznych należą:

• pierniki Lebkuchen,
• strucla Stollen,
• ciasteczka Plätzchen,
• prażone migdały,
• marcepan,
• pieczone jabłka,
• kiełbaski,
• owoce w czekoladzie.

Mikołajki

6 grudnia obchodzony jest Nikolaustag. Wieczorem 5 grudnia dzieci czyszczą buty i ustawiają je przed drzwiami.

Święty Mikołaj pozostawia w nich słodycze, orzechy, mandarynki i drobne upominki. Nikolaustag nie jest ustawowym dniem wolnym, ale stanowi ważny element okresu adwentowego.

W niektórych regionach Mikołajowi towarzyszy postać Knechta Ruprechta, która w tradycji przypomina dzieciom o właściwym zachowaniu.

Wigilia w Niemczech

Wigilia, czyli Heiligabend, przypada 24 grudnia i jest najważniejszym momentem rodzinnych obchodów.

Wiele sklepów zamyka się wcześniej, a ulice stopniowo pustoszeją. Rodziny spotykają się w domach, uczestniczą w nabożeństwach i wręczają prezenty.

Bescherung

Wręczanie prezentów nazywane jest Bescherung. W większości rodzin odbywa się wieczorem 24 grudnia, a nie rano 25 grudnia.

Prezenty może przynosić:

• Weihnachtsmann, czyli niemiecki odpowiednik Świętego Mikołaja,
• Christkind, czyli Dzieciątko Jezus.

Tradycja zależy od regionu i rodziny. Christkind jest szczególnie popularny w południowych Niemczech.

Niemiecka kolacja wigilijna

Nie istnieje jeden obowiązkowy zestaw potraw. W wielu rodzinach podawane są proste dania, takie jak:

• sałatka ziemniaczana z kiełbaskami,
• ryba,
• raclette,
• fondue,
• pieczona gęś,
• kaczka,
• kapusta i kluski.

Bardziej uroczysty obiad może odbywać się 25 grudnia.

Pierwszy i drugi dzień Bożego Narodzenia

25 i 26 grudnia są dniami wolnymi w całych Niemczech.

Pierwszy dzień Bożego Narodzenia określa się jako Erster Weihnachtstag, natomiast drugi jako Zweiter Weihnachtstag.

Są to dni przeznaczone na rodzinne spotkania, wspólne posiłki i odpoczynek. Sklepy pozostają zasadniczo zamknięte, a transport publiczny funkcjonuje według świątecznych rozkładów.

Tradycyjne potrawy

W świątecznym menu mogą pojawiać się:

• pieczona gęś,
• kaczka,
• dziczyzna,
• czerwona kapusta,
• kluski ziemniaczane,
• pieczone ziemniaki,
• sosy,
• świąteczne ciasta.

Rodzinne tradycje są bardzo zróżnicowane i zależą od regionu oraz pochodzenia domowników.

Karnawał w Niemczech

Karnawał nie jest jednym ogólnokrajowym świętem ustawowym, ale w niektórych miastach ma ogromne znaczenie społeczne.

W zależności od regionu używa się nazw:

• Karneval,
• Fasching,
• Fastnacht,
• Fasnet.

Najbardziej znane obchody odbywają się w Kolonii, Düsseldorfie, Moguncji i innych miastach Nadrenii.

Rosenmontag

Kulminacją karnawału jest Rosenmontag, czyli Różany Poniedziałek. Organizowane są wielkie parady z platformami, orkiestrami i uczestnikami w kostiumach.

Formalnie nie jest to ogólnokrajowy dzień wolny. W miastach karnawałowych wiele firm, szkół i urzędów może jednak działać w ograniczonym zakresie albo pozostawać zamkniętych.

Weiberfastnacht

W czwartek przed Rosenmontag obchodzona jest Weiberfastnacht. W Nadrenii kobiety symbolicznie przejmują władzę, a jednym ze zwyczajów jest obcinanie mężczyznom krawatów.

W miastach takich jak Kolonia obchody rozpoczynają się rano i obejmują koncerty, imprezy uliczne oraz spotkania w lokalach.

Środa Popielcowa

Aschermittwoch kończy sezon karnawałowy i rozpoczyna Wielki Post. Nie jest dniem ustawowo wolnym.

Oktoberfest

Oktoberfest nie jest świętem państwowym ani dniem wolnym, ale należy do najbardziej znanych niemieckich wydarzeń na świecie.

Odbywa się w Monachium, zwykle od drugiej połowy września do początku października. Przyciąga mieszkańców, turystów oraz wystawców z wielu krajów.

Charakter Oktoberfestu

Centralnym miejscem jest teren Theresienwiese. Ustawiane są tam ogromne namioty piwne, karuzele, kolejki i stoiska gastronomiczne.

Uczestnicy często zakładają tradycyjne stroje:

• Lederhosen,
• Dirndl.

Choć festiwal kojarzy się z piwem, ma także charakter rodzinny i rozrywkowy.

Oktoberfest a bawarska tradycja

Wydarzenie rozpoczęło się jako uroczystość związana ze ślubem następcy bawarskiego tronu. Z czasem przekształciło się w wielki festyn ludowy.

Podobne, choć mniejsze festiwale odbywają się również w innych miastach.

Dni pomostowe w Niemczech

W niemieckim kalendarzu ważne są tak zwane Brückentage, czyli dni pomostowe. Pojawiają się wtedy, gdy święto przypada we wtorek albo czwartek.

Pracownik może wziąć urlop w poniedziałek lub piątek i uzyskać cztery dni wolnego.

Szczególnie popularne są piątki po:

• Wniebowstąpieniu Pańskim,
• Bożym Ciele,
• świętach regionalnych przypadających w czwartek.

Wpływ na pracę i podróże

W dni pomostowe:

• wiele biur pracuje w ograniczonym składzie,
• urzędy mogą być zamknięte,
• wzrasta ruch turystyczny,
• noclegi mogą być droższe,
• na drogach pojawiają się korki.

Osoby planujące załatwienie spraw urzędowych powinny wcześniej sprawdzić godziny otwarcia.

Czy sklepy w Niemczech są otwarte w święta

W ustawowe dni wolne większość sklepów jest zamknięta. Dotyczy to supermarketów, galerii handlowych, sklepów odzieżowych i dużej części punktów usługowych.

Otwarte mogą pozostawać między innymi:

• stacje benzynowe,
• apteki dyżurne,
• punkty na dworcach kolejowych,
• sklepy na lotniskach,
• niektóre piekarnie,
• restauracje i kawiarnie,
• sklepy w miejscowościach turystycznych.

Zakres wyjątków zależy od prawa danego landu oraz lokalnych przepisów.

Zakupy przed świętami

Przed długim weekendem lub Bożym Narodzeniem sklepy bywają bardzo zatłoczone. Warto wcześniej kupić żywność i potrzebne produkty.

Szczególnie ważne jest zaplanowanie zakupów przed:

• Wielkanocą,
• Bożym Narodzeniem,
• Nowym Rokiem,
• świętami przypadającymi przed weekendem lub po nim.

Niedziele handlowe

W Niemczech większość sklepów jest zamknięta także w zwykłe niedziele. Wybrane miasta organizują jednak sporadyczne niedziele handlowe, określane jako verkaufsoffener Sonntag.

Nie są one jednolite dla całego kraju. Terminy zależą od decyzji lokalnych władz i najczęściej łączą się z targami, festynami albo ważnymi wydarzeniami.

Praca w święta w Niemczech

Co do zasady pracownicy nie powinni wykonywać pracy w niedziele i święta ustawowe. Istnieją jednak liczne wyjątki dotyczące zawodów niezbędnych do funkcjonowania społeczeństwa.

W święta mogą pracować między innymi osoby zatrudnione w:

• służbie zdrowia,
• policji,
• straży pożarnej,
• transporcie,
• gastronomii,
• hotelarstwie,
• energetyce,
• mediach,
• ochronie,
• opiece społecznej.

Zasady rekompensaty, dodatków i dni wolnych zależą od przepisów, układów zbiorowych, branży oraz umowy o pracę.

Czy pracownik otrzymuje dodatkowe wynagrodzenie

Dodatek za pracę w święto nie zawsze wynika automatycznie z samego ustawowego statusu dnia. Może być określony w umowie, układzie zbiorowym albo regulaminie wynagradzania.

Pracownik powinien sprawdzić warunki obowiązujące w danej firmie i branży.

Święta a wynagrodzenie

Jeżeli święto ustawowe przypada w dniu, w którym pracownik normalnie wykonywałby pracę, zachowuje on zazwyczaj prawo do wynagrodzenia.

Nie oznacza to, że pracownik może dowolnie wybrać dzień wolny. Święto musi obowiązywać w miejscu wykonywania pracy i przypadać zgodnie z kalendarzem danego landu.

Miejsce pracy a święto regionalne

Przy ustalaniu prawa do dnia wolnego znaczenie ma zazwyczaj miejsce faktycznego wykonywania pracy, a nie wyłącznie miejsce zamieszkania pracownika czy siedziba firmy.

Może to prowadzić do sytuacji, w której osoby zatrudnione w tej samej organizacji, ale pracujące w różnych landach, mają wolne w różnych terminach.

W przypadku pracy zdalnej sytuacja może wymagać sprawdzenia umowy i wewnętrznych zasad przedsiębiorstwa.

Święta szkolne a dni wolne

Dni ustawowo wolne należy odróżnić od ferii szkolnych. Terminy ferii są ustalane przez kraje związkowe i mogą znacznie się różnić.

Niemieckie szkoły mają między innymi:

• ferie zimowe,
• ferie wielkanocne,
• ferie zielonoświątkowe w wybranych landach,
• wakacje letnie,
• ferie jesienne,
• ferie bożonarodzeniowe.

Różne terminy wakacji letnich pomagają rozłożyć ruch turystyczny na dłuższy okres.

Ruch turystyczny podczas ferii

Ceny noclegów, przelotów i wyjazdów mogą wzrastać w okresie ferii. Osoby podróżujące po Niemczech powinny sprawdzić terminy dla danego landu.

Ciche święta w Niemczech

Część świąt ma szczególny, poważny charakter i jest określana jako stille Feiertage, czyli ciche święta.

Do najważniejszych należy Wielki Piątek. W zależności od landu podobna ochrona może obejmować również:

• Wszystkich Świętych,
• Dzień Pokuty i Modlitwy,
• Niedzielę Zmarłych,
• Dzień Pamięci Narodowej.

Zakaz tańca

W niektórych landach podczas cichych świąt obowiązuje tak zwany Tanzverbot, czyli ograniczenie organizowania publicznych zabaw tanecznych.

Zakres i godziny zakazu różnią się regionalnie. W jednym landzie może on obejmować całą dobę, a w innym określone godziny.

Przepisy budzą dy