BMW Z1 Roadster – futurystyczny klasyk z chowanymi drzwiami

BMW Z1 Roadster to jeden z najbardziej oryginalnych, odważnych i kolekcjonerskich samochodów w historii bawarskiej marki. Niewielki, dwuosobowy roadster z końca lat osiemdziesiątych nie był zwykłym modelem sportowym ani próbą szybkiego wykorzystania podzespołów popularnej serii 3. Stanowił jeżdżące laboratorium nowych technologii, materiałów i rozwiązań konstrukcyjnych, które miało pokazać, jak może wyglądać nowoczesny samochód zapewniający kierowcy czystą przyjemność z jazdy. Najbardziej charakterystycznym elementem auta stały się elektrycznie chowane drzwi, opuszczające się pionowo do szerokich progów. Dzięki nim BMW Z1 Roadster można było prowadzić z całkowicie otwartymi bokami, co dawało wrażenie podróżowania pojazdem znajdującym się pomiędzy klasycznym roadsterem, lekkim samochodem sportowym i czterokołowym motocyklem.

Z1 powstało w okresie, gdy producenci samochodów coraz odważniej eksperymentowali z aerodynamiką, tworzywami sztucznymi i komputerowo wspomaganym projektowaniem. BMW nie ograniczyło się jednak do przygotowania efektownego samochodu pokazowego. Konstrukcja trafiła do krótkoseryjnej produkcji i została udostępniona klientom. W latach 1988–1991 zbudowano zaledwie 8000 egzemplarzy, co już na początku nadało temu modelowi wyjątkowy charakter.

Dzisiaj BMW Z1 Roadster pozostaje samochodem rozpoznawalnym nawet przez osoby, które nie interesują się szczegółowo historią motoryzacji. Niski przód, kompaktowa sylwetka, szerokie błotniki, nietypowe kolory oraz drzwi znikające w progach sprawiają, że pojazd nadal wygląda bardziej jak prototyp niż klasyk mający za sobą kilka dekad historii. Jednocześnie pod futurystycznym nadwoziem znalazły się sprawdzone elementy mechaniczne BMW, w tym rzędowy sześciocylindrowy silnik i pięciobiegowa manualna skrzynia biegów.

BMW Z1 Roadster jako początek rodziny BMW Z

Litera „Z” w nazwie modelu pochodziła od niemieckiego słowa „Zukunft”, oznaczającego przyszłość. W przypadku BMW Z1 Roadster nie była ona jedynie atrakcyjnym oznaczeniem marketingowym. Samochód rzeczywiście zaprojektowano jako spojrzenie w przyszłość i eksperyment, który miał pomóc marce sprawdzić nowe metody rozwoju pojazdów.

Z1 dało początek rodzinie sportowych modeli BMW oznaczanych literą Z. W kolejnych latach pojawiły się między innymi BMW Z3, Z4 oraz ekskluzywne Z8. Każdy z tych samochodów był inny, ale wszystkie rozwijały ideę dwuosobowego auta skoncentrowanego na emocjach, otwartej karoserii i bezpośrednim kontakcie kierowcy z drogą.

Pierwszy roadster BMW od wielu lat

Przed debiutem Z1 marka przez około trzy dekady nie oferowała nowego, seryjnego, dwuosobowego roadstera. W historii BMW znajdowały się jednak legendarne samochody tego rodzaju, w tym przedwojenne BMW 328 oraz eleganckie BMW 507 z lat pięćdziesiątych.

Powrót do segmentu roadsterów musiał więc mieć szczególny charakter. BMW nie zdecydowało się na nostalgiczne odtworzenie dawnego modelu. Zamiast tego przygotowało samochód całkowicie nowoczesny, który nawiązywał do historycznej idei lekkiego auta sportowego, ale interpretował ją językiem końca XX wieku.

Znaczenie litery Z

Oznaczenie Z1 sugerowało pierwszy projekt należący do nowej, eksperymentalnej linii. Samochód nie był jednak bezpośrednim poprzednikiem Z3 pod względem konstrukcji. Z3 stało się modelem produkowanym masowo, bardziej konwencjonalnym i przystępnym dla szerszej grupy odbiorców.

BMW Z1 Roadster pozostało znacznie bardziej awangardowe. Jego rola polegała przede wszystkim na pokazaniu, że bawarska firma może ponownie tworzyć emocjonujące samochody dwuosobowe i skutecznie wprowadzać na rynek rozwiązania kojarzone wcześniej z pojazdami koncepcyjnymi.

Historia powstania BMW Z1 Roadster

Geneza modelu jest związana z powołaniem BMW Technik GmbH, specjalnej jednostki mającej działać jako technologiczny think tank. Jej pracownicy otrzymali możliwość rozwijania pomysłów bez wielu ograniczeń typowych dla standardowych projektów seryjnych.

Zespół składał się z inżynierów, konstruktorów, projektantów i specjalistów od nowych materiałów. Celem było nie tylko stworzenie kolejnego samochodu, ale także sprawdzenie, czy proces projektowania można skrócić, usprawnić i prowadzić w bardziej elastyczny sposób.

BMW Technik jako laboratorium pomysłów

BMW Technik miało przygotowywać rozwiązania, które mogły być zbyt eksperymentalne dla zwykłego działu rozwoju. Projekty powstawały z myślą o przyszłości marki, a niekoniecznie o natychmiastowej produkcji.

BMW Z1 Roadster początkowo było właśnie takim projektem badawczym. Zespół analizował:

• nowe materiały karoseryjne,
• sposoby zwiększania sztywności nadwozia,
• aerodynamikę podwozia,
• konstrukcję lekkich elementów,
• innowacyjne mechanizmy drzwi,
• szybszy proces projektowania,
• możliwość budowy nowoczesnego roadstera.

Samochód okazał się jednak tak atrakcyjny i wzbudził tak duże zainteresowanie, że BMW podjęło decyzję o uruchomieniu produkcji.

Pierwsze informacje o projekcie

W 1986 roku firma oficjalnie poinformowała o ukończeniu pierwszego produktu BMW Technik. Była nim studia pojazdu nazwana BMW Z1. Projekt miał łączyć tradycję sportowych samochodów BMW z wymaganiami przyszłej mobilności.

Już wczesny prototyp prezentował najważniejsze cechy późniejszego auta seryjnego: dwuosobowe nadwozie, bardzo niską pozycję siedzącą, szerokie progi, kompaktowe proporcje i drzwi chowające się pionowo w karoserii.

Premiera na targach we Frankfurcie

Seryjne plany dotyczące Z1 ogłoszono przed Międzynarodowym Salonem Samochodowym we Frankfurcie w 1987 roku. Samochód stał się jedną z największych atrakcji wydarzenia.

Publiczność zobaczyła model wyraźnie różniący się od innych samochodów BMW. Z1 nie przypominało ani klasycznej limuzyny, ani sportowego coupé. Było małe, niskie, szerokie i pozbawione konwencjonalnych klamek oraz typowej linii drzwi.

Zainteresowanie klientów było na tyle duże, że zamówienia zaczęły napływać jeszcze przed rozpoczęciem regularnej produkcji.

Początek produkcji

Produkcję przygotowano jako proces krótkoseryjny, w dużej mierze ręczny. Nietypowa konstrukcja, materiały oraz sposób montażu uniemożliwiały wytwarzanie samochodu w tempie charakterystycznym dla popularnych modeli.

Początkowo zakładano możliwość budowania jedynie kilku egzemplarzy dziennie. Ograniczona wydajność oraz wysoki koszt produkcji wpłynęły na cenę samochodu. BMW Z1 Roadster nie był tanim autem rekreacyjnym, lecz ekskluzywnym modelem dla klientów gotowych zapłacić za technologiczną oryginalność.

Projekt nadwozia BMW Z1 Roadster

Za stylistykę Z1 odpowiadał Harm Lagaay, projektant, który później uczestniczył również w tworzeniu innych znanych samochodów sportowych. Sylwetka BMW Z1 Roadster była nowoczesna, lecz nie przesadzona. Projektanci zrezygnowali z wielkich spojlerów, agresywnych wlotów powietrza i ozdobnych przetłoczeń.

Nadwozie oparto na czystych, płynnych liniach. Przód był bardzo niski, reflektory umieszczono pod aerodynamicznymi osłonami, a charakterystyczne nerki BMW zostały pomniejszone i wkomponowane w zderzak.

Proporcje prawdziwego roadstera

BMW Z1 Roadster miało długą w stosunku do kabiny przednią część nadwozia, odsunięte do tyłu fotele i krótkie zwisy. Kierowca siedział nisko, blisko tylnej osi, co wzmacniało poczucie bezpośredniego kontaktu z pojazdem.

Szeroki rozstaw kół i mocno zaakcentowane błotniki nadawały samochodowi stabilny wygląd. Jednocześnie całe auto było kompaktowe, dlatego nie sprawiało wrażenia ciężkiego ani przesadnie masywnego.

Charakterystyczny przód

Niski przód wyróżniał się prostymi otworami wlotowymi oraz niewielkimi nerkami. Reflektory nie były klasycznymi, okrągłymi lampami znanymi z ówczesnych BMW. Zastosowano bardziej aerodynamiczne zespoły oświetleniowe.

Maska była gładka i delikatnie opadała w kierunku zderzaka. Dzięki temu Z1 wyglądało dynamicznie nawet podczas postoju.

Tylna część nadwozia

Tył samochodu zaprojektowano równie oszczędnie. Lampy zostały wkomponowane w szeroki pas, a pokrywa bagażnika nie dominowała nad sylwetką. Miękki dach po złożeniu chował się pod osłoną za fotelami.

Linia boczna była wyjątkowo czysta, ponieważ nie przecinały jej klasyczne szczeliny dużych drzwi. Szerokie progi tworzyły wizualną podstawę nadwozia, a górna krawędź karoserii przebiegała niemal nieprzerwanie od przedniego do tylnego błotnika.

Chowane drzwi BMW Z1

Najbardziej rozpoznawalną cechą samochodu pozostają drzwi opuszczane pionowo do progów. Rozwiązanie to wciąż wydaje się niezwykłe, mimo że od premiery Z1 minęło wiele lat.

Drzwi nie otwierają się na bok ani do góry. Po naciśnięciu przycisku ich panel wraz z szybą przesuwa się w dół i chowa wewnątrz wysokiego progu. Kierowca może następnie przełożyć nogę ponad progiem i zająć miejsce w kabinie.

Zasada działania mechanizmu

Mechanizm drzwi wykorzystywał silniki elektryczne oraz pasek zębaty. Elementy napędu umieszczono głównie w strukturze pojazdu, dzięki czemu sam ruchomy panel nie musiał przenosić dużej liczby podzespołów.

Szyba mogła być opuszczana niezależnie. System zapamiętywał jej pozycję i po ponownym zamknięciu drzwi przywracał wcześniejsze ustawienie.

Przewidziano również możliwość ręcznej obsługi mechanizmu w przypadku problemu z zasilaniem. Było to istotne, ponieważ nietypowe drzwi musiały pozostawać funkcjonalne także w sytuacji awaryjnej.

Jazda z opuszczonymi drzwiami

Jedną z najbardziej niezwykłych możliwości była jazda z drzwiami schowanymi w progach. Wysoka i bardzo sztywna konstrukcja boczna nadal zapewniała wyraźne oddzielenie pasażerów od otoczenia.

Doświadczenie jazdy z otwartymi bokami było zupełnie inne niż w zwykłym kabriolecie. Kierowca znajdował się bliżej powietrza i nawierzchni, a krajobraz wydawał się niemal bezpośrednio dostępny.

Ta cecha sprawiła, że BMW Z1 Roadster zaczęto porównywać do motocykla na czterech kołach. Pojazd oferował nie tylko możliwość zdjęcia dachu, lecz także usunięcia wizualnej bariery tworzonej przez drzwi.

Wysokie progi i wsiadanie

Efektowny mechanizm miał również praktyczne ograniczenia. Progi są wyjątkowo wysokie i szerokie, dlatego wsiadanie wymaga wprawy. Osoba zajmująca miejsce musi unieść nogę i opuścić ciało do bardzo nisko umieszczonego fotela.

W codziennym samochodzie byłoby to poważną wadą. W Z1 stanowi część charakteru auta. Kierowca nie tyle wsiada, ile niemal wkłada samochód na siebie.

Dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej korzystanie z pojazdu może być jednak niewygodne. Przed zakupem warto sprawdzić, czy sposób zajmowania miejsca nie będzie problemem.

Konstrukcja nadwozia i tworzywa sztuczne

BMW Z1 Roadster wykorzystywało samonośny stalowy szkielet poddany cynkowaniu ogniowemu. Do niego mocowano zewnętrzne panele wykonane z różnych rodzajów tworzyw sztucznych.

Nie była to konstrukcja oparta wyłącznie na lekkim laminacie. Stalowy monocoque odpowiadał za zasadniczą wytrzymałość pojazdu, natomiast plastikowe panele tworzyły zewnętrzny kształt.

Ocynkowany szkielet

Po zespawaniu stalowy szkielet zanurzano w kąpieli cynkowej. Proces chronił konstrukcję przed korozją i zwiększał jej sztywność, szczególnie w miejscach łączenia elementów.

Dla roadstera sztywność ma szczególne znaczenie. Brak stałego dachu oznacza, że podłoga, progi i rama przedniej szyby muszą przejmować obciążenia, które w zamkniętym samochodzie rozkładają się również na dach.

Szerokie progi Z1 nie służyły więc wyłącznie do ukrywania drzwi. Były ważną częścią struktury nośnej i bezpieczeństwa bocznego.

Podłoga z materiału kompozytowego

Nietypowym elementem była podłoga wykonana jako lekka konstrukcja warstwowa. Zastosowano materiały kompozytowe, w tym warstwy tworzywa wzmacnianego włóknem szklanym i piankowy rdzeń.

Podłoga ważyła około 15 kilogramów, a jednocześnie wzmacniała konstrukcję samochodu. Jej gładki kształt miał także znaczenie aerodynamiczne.

Plastikowe poszycie

Zewnętrzne panele wykonano z kilku rodzajów tworzyw dobieranych zależnie od funkcji danego elementu. Materiały miały różną elastyczność, odporność na uderzenia i zdolność do kontrolowanego pochłaniania energii.

Panele były mocowane śrubami, dlatego teoretycznie można było je zdemontować i wymienić. BMW podkreślało nawet możliwość stosunkowo szybkiej zmiany całego koloru samochodu przez założenie innego zestawu poszycia.

W praktyce taka operacja jest bardziej skomplikowana, a kompletne oryginalne panele są dzisiaj rzadkie i kosztowne. Sama koncepcja pozostawała jednak niezwykle nowatorska.

Elastyczny lakier

Malowanie tworzyw wymagało specjalnej technologii. Różne części nadwozia odkształcały się w innym stopniu, dlatego zwykły twardy lakier mógłby pękać.

Opracowano system powłok o kilku poziomach elastyczności. Zderzaki i osłony progów potrzebowały bardziej giętkiego wykończenia, podczas gdy maska czy pokrywa bagażnika mogły otrzymać twardszą warstwę.

Renowacja lakiernicza Z1 wymaga obecnie doświadczenia. Nieprawidłowo dobrane materiały mogą prowadzić do pękania, odspajania lub różnic w wyglądzie poszczególnych paneli.

Aerodynamika BMW Z1 Roadster

Z1 było projektowane z dużym naciskiem na przepływ powietrza. Inżynierowie chcieli osiągnąć dobre właściwości aerodynamiczne bez dodawania wielkich spojlerów.

Górna część nadwozia otrzymała gładkie przejścia, mocno pochyloną szybę i niski przód. Równie ważne rozwiązania zastosowano pod samochodem.

Gładkie podwozie

Kompozytowa podłoga tworzyła stosunkowo równą powierzchnię, dzięki której powietrze mogło płynąć pod samochodem bez nadmiernych turbulencji.

W tylnej części podwozie delikatnie unosiło się ku górze. Powstawał w ten sposób efekt przypominający dyfuzor, pomagający kontrolować przepływ i ograniczać siłę unoszącą tylną oś.

Tłumik jako element aerodynamiczny

Nietypowym detalem był poprzeczny tylny tłumik uformowany tak, aby współpracował ze strumieniem powietrza. Nie był jedynie elementem układu wydechowego, ale częścią całej koncepcji aerodynamicznej.

Pokazuje to, jak kompleksowo traktowano projekt. W Z1 nawet elementy zwykle ukrywane pod pojazdem otrzymywały dodatkowe zadania.

Brak wielkich spojlerów

Pod koniec lat osiemdziesiątych sportowe samochody często wyróżniały się rozbudowanymi elementami aerodynamicznymi. BMW Z1 Roadster miało wyglądać czysto i lekko.

Zamiast maskować problemy przepływu powietrza dodatkowymi skrzydłami, projektanci próbowali zoptymalizować podstawowy kształt nadwozia. Dzięki temu samochód nie zestarzał się wizualnie tak szybko jak wiele bardziej krzykliwych konstrukcji z tego okresu.

Silnik BMW Z1 Roadster

Sercem seryjnego Z1 był benzynowy, rzędowy silnik sześciocylindrowy o pojemności 2494 cm³. Jednostka należała do rodziny M20 i była znana między innymi z BMW 325i.

Silnik rozwijał 170 KM i współpracował z pięciobiegową manualną skrzynią biegów. Napęd trafiał na tylne koła, zgodnie z klasyczną filozofią sportowych BMW.

Rzędowa szóstka M20

Silnik M20B25 nie był najbardziej zaawansowaną jednostką swojej epoki, ale miał wiele cech cenionych przez miłośników marki. Pracował płynnie, chętnie wchodził na obroty i wydawał charakterystyczny dźwięk rzędowej szóstki.

W Z1 zamontowano go za linią przedniej osi w układzie określanym jako front-mid-engine. Nadal znajdował się z przodu, lecz cofnięcie poprawiało rozkład masy i ograniczało obciążenie przedniej osi.

Moc 170 KM

Współczesne samochody sportowe oferują znacznie większą moc, ale ocenianie Z1 wyłącznie przez dzisiejsze liczby byłoby błędem. Auto powstało jako lekki i bezpośredni roadster, a nie pojazd do bicia rekordów przyspieszenia.

Moc 170 KM pozwalała osiągnąć 100 km/h w czasie nieco poniżej ośmiu sekund i rozpędzić samochód do około 225 km/h. Ważniejsza od samej prędkości była elastyczność, reakcja na gaz oraz sposób, w jaki samochód pokonywał zakręty.

Pięciobiegowa skrzynia manualna

BMW Z1 Roadster było oferowane z klasyczną pięciobiegową skrzynią ręczną. Krótka, mechaniczna obsługa przekładni dobrze pasowała do charakteru auta.

Brak automatycznej skrzyni podkreślał, że kierowca ma aktywnie uczestniczyć w prowadzeniu. Z1 wymaga pracy sprzęgłem, odpowiedniego dobierania przełożeń i utrzymywania silnika w korzystnym zakresie obrotów.

Napęd na tylne koła

Układ z silnikiem z przodu i napędem tylnej osi był jednym z fundamentów sportowej tożsamości BMW. W Z1 uzupełniały go dobre proporcje masy i nowoczesne zawieszenie tylne.

Samochód nie miał być brutalnym autem wymagającym walki z kierownicą. Miał reagować naturalnie, przewidywalnie i dawać kierowcy możliwość wyczuwania granicy przyczepności.

Zawieszenie i prowadzenie

Przednie zawieszenie wykorzystywało rozwiązania znane z ówczesnej serii 3, ale tylna oś była nową konstrukcją wielowahaczową. Nazwano ją osią Z, choć określenie nie wynikało bezpośrednio z nazwy samochodu.

Konstrukcja tylnego zawieszenia była jednym z ważniejszych eksperymentów technicznych projektu. Pozwalała lepiej kontrolować geometrię kół podczas przyspieszania, hamowania i pokonywania zakrętów.

Rozkład masy

Przesunięcie silnika ku środkowi samochodu pomogło osiągnąć niemal równy rozkład masy między osiami. BMW podawało proporcję około 49:51.

Takie wyważenie sprzyja neutralnemu zachowaniu w zakrętach. Samochód nie był nadmiernie obciążony przodem, dzięki czemu szybciej reagował na ruchy kierownicy.

Niski środek ciężkości

Fotele umieszczono bardzo nisko, podobnie jak główne elementy mechaniczne. Kierowca znajduje się blisko nawierzchni i wyraźnie odczuwa ruch samochodu.

Niski środek ciężkości ogranicza przechyły oraz pozwala efektywniej wykorzystywać przyczepność opon. Z1 daje wrażenie samochodu zwartego i mocno osadzonego na drodze.

Oś Z

Nowe tylne zawieszenie składało się z kilku wahaczy prowadzących każde koło. Pozwalało ograniczyć niepożądane zmiany ustawienia kół i poprawić stabilność.

Rozwiązania rozwijane podczas pracy nad Z1 miały później znaczenie dla kolejnych konstrukcji BMW. Model był więc nie tylko efektownym roadsterem, lecz także platformą do testowania technologii, które mogły znaleźć zastosowanie w innych samochodach.

Charakter jazdy

BMW Z1 Roadster najlepiej czuje się na krętej drodze. Nie imponuje brutalnym przyspieszeniem na prostej, lecz zachęca do płynnej jazdy i wykorzystywania precyzji podwozia.

Kierownica przekazuje dużo informacji, a pozycja kierowcy wzmacnia poczucie szybkości. Przy opuszczonym dachu i drzwiach nawet umiarkowane tempo może dawać bardzo intensywne wrażenia.

Osiągi BMW Z1 Roadster

Najważniejsze dane seryjnego BMW Z1 obejmują:

• silnik R6 o pojemności 2494 cm³,
• moc 170 KM,
• pięciobiegową skrzynię manualną,
• napęd na tylne koła,
• prędkość maksymalną około 225 km/h,
• przyspieszenie do 100 km/h w czasie poniżej ośmiu sekund,
• masę własną wynoszącą około 1250 kilogramów.

Wartości mogą nieco różnić się zależnie od źródła, metody pomiaru i konkretnego egzemplarza.

Czy BMW Z1 jest szybkie

Według współczesnych standardów osiągi Z1 nie wydają się ekstremalne. Nawet wiele zwykłych samochodów kompaktowych przyspiesza obecnie do 100 km/h w podobnym czasie.

Z1 nie zostało jednak stworzone jako maszyna do wyścigów na prostej. O jego atrakcyjności decydują:

• reakcje podwozia,
• niska pozycja siedząca,
• otwarte nadwozie,
• dźwięk sześciu cylindrów,
• manualna skrzynia,
• niewielkie rozmiary,
• bezpośredni kontakt z drogą.

W realnych warunkach samochód nadal może dostarczać mnóstwo emocji bez osiągania niebezpiecznych prędkości.

Przyjemność ważniejsza od liczb

Idea Z1 opierała się na wolności i radości z prowadzenia. To samochód, w którym kierowca ma cieszyć się drogą, pogodą, dźwiękiem silnika oraz reakcjami układu jezdnego.

W tym sensie umiarkowana moc może być zaletą. Pozwala częściej korzystać z możliwości silnika i skrzyni, zamiast natychmiast osiągać prędkości niemożliwe do bezpiecznego wykorzystania na drodze publicznej.

Wnętrze BMW Z1

Kabina Z1 jest prosta, ale nie surowa. Kierowca otrzymuje klasyczny zestaw zegarów, czytelne elementy sterowania i niewielką liczbę zbędnych dodatków.

Największe wrażenie robi pozycja siedząca. Fotele umieszczono głęboko wewnątrz samochodu, pomiędzy wysokimi progami i szerokim tunelem środkowym.

Fotele z integralnymi zagłówkami

Specjalne fotele miały piankową konstrukcję, mocno wyprofilowane boki i integralne zagłówki. Ich tylne skorupy mogły być wykończone w kolorze współgrającym z nadwoziem.

Kształt zapewnia dobre podparcie podczas szybkiej jazdy po zakrętach. Fotel kierowcy umożliwia regulację wysokości, co pomaga dopasować pozycję do bardzo niskiej kabiny.

Deska rozdzielcza

Deska zachowuje typowy dla BMW układ z instrumentami czytelnymi dla kierowcy. Nie ma w niej ekranów, paneli dotykowych ani rozbudowanych systemów multimedialnych.

Obsługa jest analogowa i bezpośrednia. To jedna z cech, które obecnie przyciągają miłośników klasycznych samochodów.

Ilość miejsca

Z1 jest samochodem dwuosobowym. Kabina nie należy do przestronnych, a wysocy kierowcy powinni przed zakupem dokładnie sprawdzić pozycję.

Bagażnik ma ograniczoną pojemność, szczególnie jeśli właściciel zabiera dodatkowe wyposażenie i elementy związane z podróżowaniem roadsterem. Samochód sprawdzi się podczas weekendowego wyjazdu dla dwóch osób, ale nie jest autem turystycznym o dużej praktyczności.

Jakość materiałów

Wnętrze wykorzystywało skórę, tekstylia i tworzywa dobrane do awangardowego charakteru. Niektóre wersje otrzymywały odważne zestawienia kolorystyczne.

Po latach materiały mogą wymagać renowacji. Oryginalne elementy tapicerki, charakterystyczne fotele i wykończenia są istotne dla wartości kolekcjonerskiej, dlatego naprawy powinny być prowadzone z poszanowaniem fabrycznego wyglądu.

Dach w BMW Z1 Roadster

Z1 ma ręcznie składany miękki dach. Po złożeniu chowa się za fotelami i zostaje przykryty osłoną, dzięki czemu linia nadwozia pozostaje czysta.

Obsługa wymaga większego zaangażowania niż w nowoczesnych roadsterach z elektrycznym dachem, ale mechanizm jest stosunkowo prosty.

Jazda z otwartym dachem

Samochód został zaprojektowany przede wszystkim do jazdy bez dachu. Niska szyba i otwarte boki tworzą wyjątkowo intensywne doświadczenie.

Przy wyższych prędkościach w kabinie pojawia się szum powietrza, co jest naturalne dla lekkiego roadstera z tamtej epoki. Komfort akustyczny nie był najważniejszym celem projektu.

Szczelność miękkiego dachu

W egzemplarzach mających ponad trzy dekady stan dachu należy dokładnie sprawdzić. Materiał może być popękany, skurczony lub nieszczelny. Uszczelki również twardnieją i tracą elastyczność.

Woda przedostająca się do wnętrza może uszkodzić tapicerkę, instalację elektryczną oraz elementy ukryte w progach. Dlatego kondycja dachu i odpływów ma duże znaczenie.

Kolory BMW Z1

BMW oferowało Z1 w kilku charakterystycznych kolorach o nazwach podkreślających młodzieńczy i emocjonalny charakter samochodu. Do najbardziej znanych należały:

• Top Red,
• Dream Black Metallic,
• Ur-Green lub Nature Green Metallic,
• Fun Yellow.

W zależności od rynku i okresu produkcji można spotkać także inne określenia oraz zestawienia wnętrza.

Czerwone BMW Z1

Czerwony kolor mocno podkreśla sportową formę auta i dobrze kontrastuje z czarnymi elementami. Właśnie czerwone egzemplarze pojawiają się na wielu zdjęciach prasowych i materiałach kolekcjonerskich.

Zielone BMW Z1

Ciemna zieleń należy do najbardziej charakterystycznych barw modelu. W połączeniu z jasną tapicerką nadaje Z1 elegancki, niemal luksusowy charakter.

Żółte BMW Z1

Fun Yellow jest kolorem rzadkim i bardzo wyrazistym. Doskonale pasuje do eksperymentalnej osobowości samochodu, ale może być trudniejszy do prawidłowej renowacji.

Oryginalność lakieru

Przy zakupie warto zweryfikować, czy samochód zachował fabryczny kolor i oryginalne panele. Zmiana koloru nie musi oznaczać problemu technicznego, ale wpływa na ocenę kolekcjonerską.

Ze względu na elastyczne tworzywa jakość naprawy lakierniczej jest bardzo ważna. Pęknięcia, różnice w odcieniu i niewłaściwa struktura powierzchni mogą wskazywać na nieprofesjonalną renowację.

Produkcja BMW Z1 Roadster

BMW Z1 było produkowane od 1988 do 1991 roku. Łącznie powstało 8000 samochodów.

Jak na zwykły model BMW jest to liczba niewielka. Dla porównania popularne serie marki powstawały w setkach tysięcy, a nawet milionach egzemplarzy.

Ręczny charakter montażu

Produkcja wymagała znacznego udziału pracy ręcznej. Nietypowe panele, drzwi i konstrukcja nie pasowały do standardowych linii montażowych.

Niewielka skala sprawiała, że koszt jednostkowy pozostawał wysoki. Jednocześnie samochód miał bardziej ekskluzywny charakter niż zwykłe modele seryjne.

Cena nowego BMW Z1

Fabryczna cena wynosiła około 83 000 marek niemieckich. Była to znaczna kwota jak na dwuosobowy samochód o mocy 170 KM.

Klient nie płacił jednak wyłącznie za osiągi. Kupował nowatorską konstrukcję, limitowaną produkcję i możliwość posiadania pojazdu, który wyglądał jak prototyp dopuszczony do ruchu.

Duże zainteresowanie doprowadziło nawet do handlu miejscami w kolejce i odsprzedawania zamówionych samochodów z dodatkową marżą.

Zakończenie produkcji

Produkcję zakończono w czerwcu 1991 roku. BMW nie stworzyło seryjnego następcy bezpośrednio rozwijającego chowane drzwi i plastikowe poszycie.

Kilka lat później pojawiło się BMW Z3, ale był to samochód bardziej konwencjonalny, tańszy w produkcji i przeznaczony dla znacznie większej grupy klientów.

Z1 pozostało więc wyjątkowym eksperymentem, którego konstrukcji marka nigdy w pełni nie powtórzyła.

BMW Z1 i pokrewieństwo z BMW E30

Model bywa klasyfikowany jako część rodziny E30, ponieważ wykorzystuje wiele elementów mechanicznych znanych z BMW serii 3 tej generacji. Nie jest jednak jedynie skróconym E30 bez dachu.

Z popularnego modelu przejęto między innymi silnik, wybrane elementy przedniego zawieszenia, układu hamulcowego i wyposażenia. Konstrukcja nadwozia, tylna oś, podłoga i mechanizm drzwi były jednak opracowane specjalnie dla Z1.

Zalety wykorzystania sprawdzonych części

Zastosowanie seryjnego silnika M20 i innych komponentów ograniczyło ryzyko techniczne. BMW mogło skoncentrować rozwój na konstrukcji nadwozia, materiałach i właściwościach jezdnych.

Dla obecnych właścicieli jest to również zaleta. Część podzespołów mechanicznych można serwisować z wykorzystaniem wiedzy i części dostępnych dla modeli E30.

Elementy typowe wyłącznie dla Z1

Największe koszty mogą dotyczyć podzespołów charakterystycznych tylko dla Z1:

• paneli nadwozia,
• mechanizmów drzwi,
• elementów progów,
• części wnętrza,
• foteli,
• uszczelek,
• miękkiego dachu,
• wybranych detali oświetlenia,
• specjalnych elementów zawieszenia.

Przed zakupem nie należy zakładać, że skoro silnik pochodzi z popularnej serii 3, cały samochód będzie tani w utrzymaniu.

Prototyp BMW Z1 M

BMW Motorsport przygotowało prototypową, bardziej agresywną odmianę Z1. Samochód znany jako Z1 M otrzymał zmienione nadwozie, poszerzone błotniki i mocniejszą jednostkę napędową.

Projekt nie wszedł do produkcji. Pozostał demonstracją możliwości i ciekawostką w historii działu M.

Jak wyglądało Z1 M

Prototyp miał bardziej muskularną sylwetkę, zmodyfikowany przód, szersze nadkola oraz zmienioną tylną część nadwozia. Za fotelami umieszczono aerodynamiczne garby.

Stylistycznie samochód był bardziej agresywny niż eleganckie seryjne Z1. Pokazywał, jak model mógłby wyglądać jako pełnoprawny sportowy wariant Motorsport.

Dlaczego nie powstało seryjne BMW Z1 M

Krótka seria Z1 była już kosztowna i skomplikowana w produkcji. Wprowadzanie kolejnego wariantu wymagałoby dodatkowych inwestycji, homologacji i organizacji dostaw nietypowych części.

BMW mogło również uznać, że charakter seryjnego Z1 nie wymaga ekstremalnej mocy. Samochód był przede wszystkim lekkim, wyważonym roadsterem, a nie maszyną o wyścigowych osiągach.

BMW Z1 Art Car

Jeden z egzemplarzy Z1 został przekształcony w BMW Art Car. Samochód ozdobił niemiecki artysta A.R. Penck, znany z charakterystycznych, symbolicznych form przypominających prymitywne znaki i piktogramy.

Czerwone nadwozie pokryto czarnymi grafikami, które bardzo dobrze współgrały z geometryczną konstrukcją samochodu.

Z1 jako dzieło sztuki

Model był szczególnie odpowiedni do roli Art Car, ponieważ od początku łączył technologię, wzornictwo i eksperyment. Plastikowe panele tworzyły powierzchnię przypominającą ruchomą rzeźbę.

Artystyczna wersja podkreśliła znaczenie Z1 wykraczające poza zwykłą historię techniki samochodowej. Auto stało się także symbolem wzornictwa swojej epoki.

BMW Z1 Roadster jako samochód kolekcjonerski

Ograniczona produkcja, nietypowa konstrukcja i pozycja pierwszego modelu rodziny Z sprawiają, że BMW Z1 Roadster jest cenionym klasykiem.

Nie każdy egzemplarz ma jednak taką samą wartość. Rynek zwraca uwagę na oryginalność, historię, przebieg, stan paneli, kolor, dokumentację i jakość wcześniejszych napraw.

Co zwiększa wartość BMW Z1

Najbardziej cenione są samochody:

• zachowane w oryginalnym stanie,
• posiadające pełną dokumentację,
• z potwierdzonym przebiegiem,
• w rzadkim kolorze,
• z kompletnym fabrycznym wnętrzem,
• bez poważnych uszkodzeń konstrukcji,
• z prawidłowo działającymi drzwiami,
• regularnie serwisowane,
• wyposażone w oryginalne koła i detale.

Niski przebieg może być zaletą, ale długotrwały brak użytkowania również powoduje problemy. Samochód powinien być właściwie przechowywany i okresowo uruchamiany.

Oryginalność a renowacja

Perfekcyjnie odrestaurowane Z1 może być bardzo atrakcyjne, lecz przy ocenie kolekcjonerskiej liczy się zgodność z fabryczną specyfikacją.

Modyfikacje silnika, zawieszenia, felg i wnętrza mogą podobać się właścicielowi, ale zwykle zawężają grupę potencjalnych kupujących.

Szczególnie istotne jest zachowanie oryginalnych paneli i kolorystyki. Nieprofesjonalna naprawa tworzyw może znacznie obniżyć wartość auta.

BMW Z1 Roadster – cena

Cena BMW Z1 Roadster zależy od kraju, stanu samochodu, historii, przebiegu i sytuacji na rynku klasyków. Kwoty ofertowe potrafią znacząco odbiegać od rzeczywistych cen transakcyjnych.

Zadbane egzemplarze są wyceniane znacznie wyżej niż większość typowych modeli BMW z końca lat osiemdziesiątych. Najlepsze samochody z niskim przebiegiem, pełną dokumentacją i rzadką specyfikacją mogą osiągać wyjątkowo wysokie ceny.

Od czego zależy cena Z1

Najważniejsze czynniki to:

• stan konstrukcji nośnej,
• działanie drzwi,
• kondycja paneli,
• jakość lakieru,
• szczelność dachu,
• stan tapicerki,
• kompletność wyposażenia,
• przebieg,
• historia serwisowa,
• bezwypadkowość,
• liczba właścicieli,
• pochodzenie samochodu.

Samochód wymagający kompleksowej renowacji może być pozornie tani, ale koszty rzadkich części szybko przewyższą różnicę w cenie zakupu.

Czy BMW Z1 będzie drożeć

Nie można zagwarantować przyszłego wzrostu wartości żadnego samochodu. Z1 po